ЧОИни колдоо

Бул Программада «Коммерциялык банктарды Россия-Кыргыз өнүктүрүү фонду тарабынан максаттуу каржылоо жөнүндө», Фонддун Кеңешинин чечими (№ 5, 11.04.2016) менен бекитилген (Фонддун Кеңешинин № 7, 26.05.2017 редакциясында) Жобонун бардык шарттары менен талаптары колдонулат

  

Эмнеге арналат

Төмөнкү тармактар боюнча негизги каражаттарды сатып алуу, кеңейтүү жана заманбапташтыруу: агроөнөр жай комплекси (айыл чарба өндүрүмүн чыгаруу (өсүмдүк чарбасы жана мал чарбасы, тоют-жем даярдоо жана кайра иштетүү), айыл чарба өндүрүмүн жыйып-даярдоо жана кайра иштетүү, о.э. жашылча-жемиш сактоочу жайларды курууга байланышкан долбоорлор), кийим тигүү жана кездеме өнөр жайы, кайра иштетүүчү өнөр жай, тоо-кен жана металлургиялык өнөр жай, унаа, инфраструктураны, анын ичинде туризм, медицина жана билим берүү инфраструктурасын өнүктүрүү, о.э. Фонддун Уставында көрсөтүлгөн максаттар менен милдеттерге жетишүүнү көздөгөн өндүрүш багытындагы узак мөөнөттүк инвестициялар.

Максаттык рынок

Кыргыз Республикасынын аймагында катталып жана өз ишин жүргүзүүчү, төмөнкү критерийлерге жооп бере турган чакан жана орто ишкердик (мындан ары – ЧОИ) субъектилери:

· ЧОИ субъектинин мурунку жылдагы дүң кирешесинин көлөмү 200 млн сомдон көп эмес;

· отчеттук мезгил аралыгында жумушчулардын саны 250 адамдан ашык эмес;

· ЧОИ субъектинин уставдык капиталында мамлекеттин катыштык үлүшү 5 пайыздан ашпоосу керек;

· ЧОИ субъектинин уставдык капиталында менчиктин жеке түрүнүн негизинде түзүлгөн билим берүү уюмдарынан тышкаркы коомдук жана диний уюмдардын (бирикмелердин), кайрымдуулук ж.б. фонддордун катыштык үлүшү 5 пайыздан ашпоосу керек;

· ЧОИнин уставдык капиталында ЧОИ субъекти болуп эсептелбеген бир же бир нече юридикалык тарапка тиешелүү үлүшү 50%дан ашпоосу керек;

· Насыя берилип жаткан ЧОИ банктын же Фонддун инсайдери же аффиляцияланган тарабы болбошу керек;

· ЧОИ субъекти өнөктөш банктын баасы боюнча туруктуу каржылык абалга ээ;

· Насыя алуучуга карата, о.э. анын катышуучусу болуп эсептелген Насыя алуучунун уставдык капиталында 51 пайыздан ашык үлүшкө ээ юридикалык тараптарга карата банкрот болуу жөнүндө иш козголушу мүмкүн эмес;

· Ар бир насыяны төлөө үчүн айкын жана экономикалык негиздүү баштапкы булактардын болушу (дефолт болгон учурда күрөөлүк камсыздоону ишке ашыруу зарылчылыгына туш болбош үчүн) (Банк тарабынан бааланышы керек).

Өнөктөш банктар

«Коммерциялык банктарды Россия-Кыргыз өнүктүрүү фонду тарабынан максаттуу каржылоо жөнүндө», Фонддун Кеңешинин чечими (№ 5, 11.04.2016) менен бекитилген (Фонддун Кеңешинин № 7, 26.05.2017 редакциясында) Жобосунда көрсөтүлгөн, Фонддун расмий сайтында жайгаштырылган критерийлерге ылайык келүүчү Кыргыз Республикасынын коммерциялык банктары.

Өнөктөш банктын насыялык тобокелдиги

ЧОИ субъектилеринин насыяны кайтарып бербөө тобокелчилигин коммерциялык банк толук өзүнө алат

Өнөктөш банк үчүн насыялык тизмектин мөөнөтү

 

7 жылга чейин, анын ичинде 1 жылдык жеңилдетилген мезгил: негизги сумманы төлөөгө, насыялык тизмектин ар бир траншы үчүн, анын ичинде:

· ЧОИ субъектилерин максаттуу насыялоого – 5 жыл.

· лизингдик операцияларды жүргүзүүгө – 7 жыл.

· интенсивдүү бак чарбасын жана токой чарбасын каржылоого – 7 жыл.

Өнөктөш банкка насыялык тизмекти берүү

Фонд коммерциялык банкка каржыны макулдашылган шарттарда белгиленген чектин алкагында транштар менен берет. Коммерциялык банк Фонддон алынган траншты 30 календардык күндө өздөштүрүп жана аталган тарнш максаттуу колдонулганы жөнүндө Фондго бериши керек жана транштын колдонулбаган калдыгын Фондго кайтарып бериши керек. Кезектеги транш Фонд банктан мурунку тарнштын колдонулушу жөнүндө канааттандырарлык отчет алгандан кийин гана берилет.

Бир транштын минималдуу көлөмү 50 миң АКШ долларын (же башка валюта менен эквивалентин), бир транштын максималдуу көлөмү 1 миллион АКШ долларын (же башка валютада эквивалентин) түзөт.

Фонд бөтөнчө учурларда коммерциялык банк тарабынан ЧОИ субъектине берилген насыяны берилген күндөн тартып 30 календардык күн ичинде кайра каржылоо мүмкүнчүлүгүн кароо укугуна ээ, бул үчүн насыя тармактык багыты жана максаты боюнча Фонддун талаптарына ылайык келиши шарт.

Өнөктөш банк тарабынан насыялык тизмекти өздөштүрүү мөөнөтү

Насыялык келишимге кол коюлгандан күндөн тартып 12 айдан ашык эмес.

Валютасы

Насыя каражаттары Фонд тарабынан өнөктөш банктарга кыргыз сому жана АКШ доллары менен берилет.

Өнөктөш банк тарабынан пайыздарды жана негизги сумманы төлөө

Карыздын негизги суммасын төлөө – негизги сумманы төлөөнүн жеңилдетилген мезгили аяктагандан кийин жарым жылдык теңдеш бөлүктөр менен төлөө, пайыздарды төлөө – квартал сайын.

Мөөнөтүнөн мурда төлөө

ЧОИ субъекттилери мөөнөтүнөн мурда төлөө жөнүндө арыздын берилген мөөнөтүнө карабай, эч бир айып пул салуусуз насыяны мөөнөтүнөн мурда төлөөгө укуктуу

Өнөктөш банктар насыялык тизмекти Фондго эч бир айып салуусуз мөөнөтүнөн мурда төлөөгө укуктуу.

Өнөктөш банк Фондго бере турган күрөөлүк камсыздоо

Өнөктөш банктар Фонддун расмий сайтында жайгаштырылган, «Коммерциялык банктарды Россия-Кыргыз өнүктүрүү фонду тарабынан максаттуу каржылоо жөнүндө» Фонддун Кеңешинин чечими (№ 5, 11.04.2016) менен бекитилген (Фонддун Кеңешинин № 7, 26.05.2017 редакциясында) Жободо көрсөтүлгөн критерийлерге ылайык келүүчү күрөөнү Фондго камсыз кылышы керек.

ЧОИ субъектилери тарабынан кош каржылоо

 

ЧОИ субъектилери жеке салымын ар бир каржылануучу долбоордун жалпы суммасынын 15%дан кем эмес ченемде камсыз кылышы керек. Ошону менен катар мындай кош каржылоо иретинде ЧОИ субъектинин долбоорго салымы болушу керек. Долбоорга салым төмөнкүлөр боло алат:

- накталай жана накталай эмес акча каражаттары;

- Банкка арыз берген мезгилден тартып же Банкка арыз бергенге чейин долбоордун капиталдык чыгымдарына инвестицияланган каржы ресурстары, бирок аталган чыгымдарсыз долбоордун Банк тарабынан каржылануучу насыянын эсебинен жабылып жаткан бөлүгү экономикалык мааниге ээ эместигин ырастоо шарт;

- долбоордо негизги каражаттарды өндүрүү түрүндө активдер.

МКУ субъекти үчүн үстөк пайыз чени

ЧОИ субъектилери үчүн АКШ доллары түрүндөгү насыялар боюнча эң чоң үстөк пайыз чени жылдык 5% жана кыргыз сому менен берилчү насыялар боюнча жылдык 9% түзөт; бул төмөнкү багыттарды каржылоого тиешелүү эмес:

· Бишкек шаарында туризм инфраструктурасын жакшыртуу,

 

Жогоруда аталган багыттар боюнча ЧОИ субъектилери үчүн АКШ доллары түрүндөгү насыялар боюнча эң чоң үстөк пайыз чени жылдык 7% жана кыргыз сому менен берилчү насыялар боюнча жылдык 11% түзөт.

Өнөктөш коммерциялык банк үстөк пайыз ченинен тышкары эч бир комиссия же төлөмдөрдү, анын ичинде насыя каражаттарын берүүгө жана тейлөөгө байланышкан эсептик-кассалык тейлөө үчүн да эч акы алууга укугу жок.

Насыялык тизмекке мониторинг

Фонд насыяны акыркы алуучу ЧОИ субъектилерине мониторинг жүргүзүү укугуна ээ. Өнөктөш банк Фонддон алынган каржынын максаттуу пайдаланылышы жөнүндө Фондго төмөнкү отчетторду берүүгө милдеттенет:

- насыянынтранштын максаттуу пайдаланылышы жөнүндө отчет аталган насыятранш алынган мезгилден кийин 30 календардык күн ичинде, бирок Фонд тарабынан жаңы насыятранш берилишинен кеч эмес;

- Фонддон алынган каржынын максаттуу пайдаланылышы жөнүндө ай сайын отчет ар бир отчеттук айдан кийинки айдын 5ине чейин;

-  ар жылкы отчет отчеттук жыл бүткөндөн кийинки биринчи айдын 20сына чейин.

МКУ субъектилерин каржылоо шарттары

Банк долбоордун баскычтары жана аларды ишке ашыруу мөөнөтү боюнча жазуу түрүндөгү алдын ала божомолдорду (насыя алуучунун колу коюлган) талап кылууга милдеттүү.

Банк насыялоонун төмөнкү формаларын колдонууга милдеттүү:

- бир төлөм менен берилчү насыя – эгер насыялык каражатты өздөштүрүү мөөнөтү 3 айдан ашпаса;

- насыялык тизмек (кайра жаңыртылбай турган) – эгер насыялык каражатты өздөштүрүү мөөнөтү 3 айдан ашса. Ар бир кийинки транш (биринчиден кийин) насыя алуучу тараптан насыя каражаттарын максаттуу пайдалангандыгы жөнүндө далил бар болгон учурда гана берилиши мүмкүн.

Өнөктөш банк тарабынан насыялык каржаттардын пайдаланылышына мониторинг

 

Банк төмөнкү схема боюнча үзгүлтүксүз мониторинг жүргүзүүгө милдеттүү:

- мониторингдин 2 түрү (бул мониторинг долбоор ишке ашырылып жаткан мезгил аралыгында гана жүргүзүлөт):

1. 50 миң АКШ долларынан (же анын башка валютадагы эквивалентинен) ашпаган насыялар боюнча мониторингди Банк КРУБдин нускамалары менен талаптарына, о.э. насыялык тоболкелдикти башкаруу жана насыянын максаттуу пайдаланылышын ырастоо боюнча Банктын ички ченемдерине ылайык жүргүзөт. Ошону менен катар, Фонд насыянын максаттуу пайдаланылышын ырастоону талап кылуу укугун өзүнө калтырат.

2. 50 миң АКШ долларынан (же анын башка валютадагы эквивалентинен) жогору насыялар боюнча толук отчет Фонддун ченем актылары боюнча, анын ичинде «Коммерциялык банктарды максаттуу каржылоо жөнүндө» жобосу, о.э. Банктын кызматкери кардарга барганды жөнүндө отчету боюнча насыянын максаттуу пайдаланылышын ырастоочу документтерди берүү менен бирге – насыя берилген мезгилден тартып 3 айда 1 жолудан кем эмес.

Толук мониторинг (3 айда 1 жолудан кем эмес) 50 миң АКШ долларынан (же анын башка валютадагы эквивалентинен) жогору насыялар боюнча гана жүргузүлөт.

Тыюу салынган каржылык иш-аракеттердин түрү

Тамеки жана тамеки продукциясын, спирт ичимдиктерин, курал-жарак, медициналык багыттагы препараттардын тышкаркы баңги заттарды өндүрүү, оюн ишкердиги, зордоп иштетүү жана балдардын эмгеги, мыйзам тарабынан тыюу салынган башка иш-аракеттер.

О.э. Программанын алкагында каржылоонун төмөнкү түрлөрүнө тыюу салынган:

- соода операцияларын каржылоо;

- Фонддун Башкармалыгы бекиткен продуктылардын алкагындагыдан тышкаркы жүгүртүү каражаттарын каржылоо.

Башкармалыктын №06-2/24-5 чечиминин 08.05.2020 редакциясында

Кошумча чектөөлөр

1. Кыргыз Республикасынын 1-тизмеде[1] көрсөтүлгөн аймактары үчүн акча каражаттарын накталоо суммасын төмөнкү көлөмдө чектөө:

- насыянын суммасынан 10% - насыянын суммасы 2 млн. сомдон (же 30 миң АКШ долларынан) ашпаган учурда;

-  бир насыянын алкагында 15 миң АКШ долларынан (же 1 млн. сомдон) ашык эмес – насыянын суммасы 2 млн. сомдон (же 30 миң АКШ долларынан) ашкан учурда.

 

Кыргыз Республикасынын 1-тизмеде көрсөтүлбөгөн аймактары үчүн акча каражаттарын накталоо суммасын төмөнкү көлөмдө чектөө:

-  30 миң АКШ долл. (же башка валютада эквиваленти);

РКӨФ Башкармалыгы менен макулдашуу боюнча, бир насыялык долбоордун алкагында акчаны накталоо суммасы канааттандырарлык негиз болгон шартта көбөйтүлүшү мүмкүн;

2. Программанын алкагында берилген насыялык каражаттарды офшордук аймактарда катталган, ушундай деп КРУБ тарабынан таанылган компаниялар менен операцияларга тыюу;

3. Кыймылсыз мүлк (айыл чарба аянттарынан тышкары) сатып алууну насыялоого чектөө: насыянын суммасынан 30%дан ашык эмес.

Бир ЧОИ субъектине насыянын максималдуу суммасы

Аталган Программанын алкагында өнөктөш банк ЧОИ субъектине берген насыянын же жалпы карыздын максималдуу суммасы не должна превышать эквивалент 1 миллион АКШ долларынын эквивалентинен ашпоосу керек.

Кайра каржылоо компоненти

ЧОИ субъектине насыялар өзгөчө учурларда кайра каржылоо компенентин камтышы мүмкүн. Кайра каржылоо компоненти, анын ичинде башка банктарда насыяларды кайра каржылоо насыянын суммасынын 30%нан ашуусу мүмкүн эмес, жана төмөнкү шарттарды бир жолу сактаган учурда берилет:

1. кайра каржылануучу насыя инвестициялык максаттарда пайдаланылган жана ишке ашырылып жаткан долбоорго байланышы бар;

2. кайра каржылануучу насыяны максаттуу пайдалануу келишүү боюнча тийиштүү документтер (эсептин, келишимдин көчүрмөлөрү, эсеп-фактура жана инвойстор, бажы декларациясы, жүктү жеткирүүнү коштогон документ, аткарылган иштердин акты, тапшыруу-кабыл алуу акты) менен тастыкталган;

3. кайра каржылануучу насыяны пайдалануу мөөнөтү арыз каралып жаткан кезде 6 айдан кем эмес убакытты түзөт;

4. кайра каржылануучу насыя боюнча негизги сумманы жана үстөк пайыздарды төлөө жагынан кечиктирүүлөр жок;

5. эгер Фонддун Башкармалыгы башка чечим чыгарбаса, кайра каржылануучу насыяны каржылык абалдын начарлашына же карызды тейлөөгө байланыштуу (негизги карызды жана пайыздарды төлөө) реструктуризациялоо жүрбөгөндүгү;

Ошону менен катар кайра каржылануучу нбардык насыялардын жалпы суммасы бул программанын алкагында ачылган каржылоонун жалпы чегинин 30%ынан ашпоосу керек.

Банктан башка каржы-насыялык мекемелер тарабынан берилген насыяларды кайра каржылоого тыюу салынат.

МКУ субъектилерине кошумча талаптар

 Иш-аракет мөөнөтү 6 айдан кем эмес.

 

[1] -   Бишкек ш., Ош ш., Жалал-Абад ш., Чүй областынын Аламүдүн жана Сокулук райондору